چگونه ممکن است زنی جوان که در آمریکا به دنیا آمده و بزرگ شده است به صدای مردم کشوری تبدیل شود که هرگز ندیده است؟ این همان موقعیتی است که شاهدخت نور پهلوی در آن قرار دارد. در شرایطی که جمهوری اسلامی تحت فشارهای نظامی و حملات روزانه قرار دارد و چشمانداز آیندهاش با تردید همراه است، شاهدخت نور در مصاحبه با اورشلیم پست میگوید پیامهایی که هر روز از داخل ایران دریافت میکند، بر یک خواسته مشترک تاکید دارند: اجازه داده نشود این رژیم در قدرت باقی بماند که بعد با ۴۷ سال ویرانی کشور و سرکوبی بهمراتب خشنتر مواجه شوند.
او گفت آنچه امروز در حال وقوع است، یکشبه شکل نگرفته است. این وضعیت نتیجه دههها سرخوردگی است، ایرانیان «ناگهان تصمیم نگرفتند از جمهوری اسلامی عبور کنند»، هر نسل تلاش کرد ببیند آیا تغییر ممکن است، اما با «سرکوب، خشونت، و خونریزی بیشتر» مواجه شد.
از پیامدهای انقلاب ۱۳۵۷، زمانی که خاندان پهلوی کشور را ترک کردند و «احزاب سیاسی تعطیل شدند، روزنامهها تعطیل شدند و یک نظام ایدئولوژیک سختگیر تحمیل شد»، تا موجهای اعتراضی در دهههای بعدی این الگو ثابت مانده است.
شاهدخت نور پهلوی گفت: «مشکل فقط یک سیاست یا یک دولت نیست. خود نظام استــ اصلاحناپذیر است، در حالی که فرصتهای زیادی برای تغییر داشته است. آنچه امروز میبینیم یکشبه به وجود نیامده، بلکه نتیجه دههها تلاش مردم برای یافتن مسیرهای مختلف و مشاهده نتایج آنها یکی پس از دیگری است.»
البته یکی از بخشهای جامعه نیازی نداشت دههها وقت صرف شناخت جمهوری اسلامی کند، و داستان ایران پیش و پس از انقلاب را میتوان از منظر تجربه زنان تعریف کرد.
شاهدخت نور به روزهای نخست پس از انقلاب اشاره کرد که «در عرض چند هفته، اعتراضهای خیابانی علیه حجاب اجباری و نقض حقوق زنان شکل گرفت».
مسیر تقلیل جایگاه زنان به یکی از نقاط اصلی اختلاف میان مردم و حاکمان تبدیل شد. شاهدخت نور با اشاره به ظهور جنبش «زن، زندگی، آزادی» در اعتراض به مرگ مهسا امینی در بازداشتگاه پلیس امنیت اخلاقی، از نسلی سخن گفت که تمام عمرش را در حکومت جمهوری اسلامی گذرانده، اما حاضر است خطر کند و مقابلش بایستد.
او گفت: «آنچه برای من در آن جنبش برجسته بود جوانانی بودند که هیچ نقشی در ایجاد این حکومت نداشتند و با وجود آنکه اول راه زندگی بودند، جان خود را برای آیندهای بهتر، حتی اگر خودشان آن را نبینند، به خطر انداختند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
او افزود: «این موضوع باعث شد در دفاع از آنها مصممتر شوم و از هر امکانی استفاده کنم تا صدایشان شنیده شود. شجاعت مردم ایران به من انگیزه داد تا مبارزه کنم، و ابعاد جنایاتی را که رژیم مرتکب میشود روشن کنم.»
او با اشاره به اینکه جنایات بهویژه علیه زنان و کودکان شدید بوده است، گفت: «ما شاهد جنایات غیرقابلتصور علیه کودکان ایران بودهایمــ ازدواج کودکان، تجاوز، شکنجه، زندان، اعدام، ربودن. رژیم حتی به دانشآموزان دختر حمله کرد، آنها را کتک زد، مسموم کرد و بهدلیل مشارکت در جنبش زن، زندگی، آزادی کشت.»
شاهدخت نور اضافه کرد: «من بهندرت عصبانی میشوم، اما وقتی این جنایات علیه کودکان را میبینم، آتشی در سینهام شعلهور میشود.»
اگر اعتراضهای سراسری پیشین بر پایه مطالباتی مانند اصلاحات، بهبود وضعیت اقتصادی یا آزادیهای اجتماعی زنان شکل گرفته بودند، شاهدخت نور معتقد است ایرانیان اکنون از آن مرحله عبور کردهاند.
او گفت «کشور بهحدی فروپاشیده که زندگی تحت حکومت این رژیم تحملناپذیر شده است» و در نتیجه، ارزیابی مردم از خطر تغییر کرده است.
شاهدخت نور گفت: «آنها دیگر از مرگ نمیترسند. ترجیح میدهند برای آیندهای بهتر جان خود را به خطر بیندازند تا اینکه وضعیت فعلی ادامه پیدا کند. هر بهایی که ما در خارج از کشور میپردازیم با فداکاری مردم داخل ایران قابلمقایسه نیست.»
الهامبخش زندگی شاهدخت نور مادربزرگش، شهبانو فرح پهلوی، بوده است، شخصیتی که نقشی فعال و فراتر از تشریفات در پیشبرد حقوق زنان، آموزش و توسعه اجتماعی داشت. شهبانو با ایجاد ساختارهایی برای ارتباط میان مردم و دولت، فرصتهای گستردهای برای زنان فراهم کرد، دستاوردهایی که در دوران جمهوری اسلامی از بین رفتهاند. شاهدخت نور نیز ورودش به عرصه عمومی را تعهد شخصی میداند.
او گفت: «وقتی مردم ایران برای درخواست کمک به من مراجعه میکنند، چرا باید روی برگردانم؟ احساس میکنم وظیفه دارم میراث خانوادهام را حفظ کنم… برای مردم ایران، برای پیشرفت، مدرنسازی، آینده و آزادی آنها مبارزه کنم.»
شاهدخت نور در ادامه افزود: «وقتی دختر کسی هستی که زندگیاش را وقف این ملت کرده است، پیشقدم شدن انتخاب نیست، از قلبت و آن میراث میآید.»
با این حال، او نقش خود را در مقایسه با کسانی که در داخل ایران هستند، کوچک میداند، و تاکید کرد: «هیچچیز با خطراتی که مردم داخل ایران با آن مواجهاند قابل مقایسه نیست.»
او با اشاره به نقش پدرش که به نقطه تمرکز ملی مخالفان تبدیل شده است و طرحی که برای گذار ایران به سوی دموکراسی دارد، گفت: «افتخار میکنم که میلیونها ایرانی به پدرم اعتماد کردهاند، اما موضوع درباره شخص ما نیست. پدرم خود را پلی به سوی آینده معرفی کرده است.»
بر اساس طرح «پروژه شکوفایی ایران» شاهزاده رضا پهلوی، چهار ماه پس از سقوط جمهوری اسلامی، همهپرسی برگزار خواهد شد تا مردم درباره حکومت آینده تصمیم بگیرند.
شاهدخت نور گفت: «ما میخواهیم ایران از زنجیرهای ۴۷ سال گذشته رها شود. ملت ایران با افتخار و وحدت، زیر پرچم واقعی ایران، شیر و خورشید، بهسوی آن آینده حرکت میکند. من باور دارم که شاهد برخاستن ایران از خاکستر و احترام سراسری به صندوق رای خواهیم بود، تا دیدگاههای سیاسی متفاوت بتوانند همزیستی مسالمتآمیز داشته باشند.»
برای ایرانیان خارج از کشور، تماشای جنگ پیچیده است. حتی زمانی که حملات رژیم را هدف قرار میدهد، غیرنظامیان آسیب میبینند و در شرایطی که کشور دچار شوک شده، جنبش اعتراضی کند شده است.
شاهدخت نور گفت: «پدربزرگم جایی در مصاحبهای گفته بود اگر ملتی آزادیهایش را از دست بدهد، بازپسگیری آن هزینهای ویرانگر خواهد داشت» و اکنون این هزینه پرداخت میشود.
«هیچکس جنگ را دوست ندارد، اما این عملیات نظامی سرانجام فرصتی به ایرانیان میدهد تا در حالی که جهان نظارهگر است، کشورشان را پس بگیرند.»
او افزود: «ایرانیان هرگز انتظار نداشتند سرنگونی این رژیم آسان باشد. آنها با هیولاهایی سروکار دارند که برای ماندن در قدرت، هیچ ابایی از ریختن خون افراد بیگناه ندارند»
در عین حال، او بر اهمیت نحوه درک جنگ در داخل ایران تاکید کرد و گفت: «ایرانیان آمریکا و اسرائیل را متحدان طبیعیشان در مبارزه با جمهوری اسلامی میدانند. برای آنها، این عملیات نجات ۹۲ میلیون نفر است. آنها میدانند که رژیم و دستگاههایش هدف حملاتاند، اما امیدوارم کاهش آسیب به کشور در اولویت باشد، زیرا این کشور به مردم ایران خواهد رسید.»
در داخل ایران، با افزایش فشار بر رژیم و همزمان با جشن نوروز، حس انتظاری فزاینده برقرار است.
شاهدخت نور گفت: «با هر ایرانی که صحبت کردهام، منتظر لحظهای است که فراخوان اقدام برسد.»
او نقل کرد: «یکی از سالمندان گفت من نمیتوانم بجنگم، اما میتوانم در خط مقدم بایستم تا بدنم سپری برای جوانان باشد.»
در نگاه به آینده، شاهدخت نور ایران متحولشدهای را میبیند که میتواند خاورمیانه را نیز تغییر دهد.
او گفت روابط آینده با اسرائیل «بسیار حیاتی» خواهد بود و ایران دموکراتیک میتواند به ستون ثباتی دیگر در منطقه تبدیل شود.
در حال حاضر، ایران میان گذشته و آیندهای نامعلوم معلق است، اما تغییر بنیادین رخ داده است. برخلاف دیگر جنبشهای اعتراضی که ایرانیان تجربه کردهاند یا دیگر مقاطع دشواری که رژیم پشت سر گذاشته است، این بار بازگشتی در کار نیست.
این نکته از هزاران پیامی که شاهدخت نور از داخل ایران دریافت میکند کاملا روشن است.
