یک مطالعه بلندمدت نشان می‌دهد مردان سال‌ها زودتر از زنان در معرض خطر بالاتر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی قرار می‌گیرند و این خطر در آن‌ها از حدود ۳۵ سالگی آغاز می‌شود.

این پژوهش که در «مجله انجمن قلب آمریکا»‌ (‌Journal of the American Heart Association) منتشر شد، بیش از پنج هزار نفر را از ابتدای بزرگسالی دنبال کرد و دریافت مردان به‌طور متوسط حدود هفت سال زودتر از زنان به مرحله‌ای می‌رسند که بیماری‌های قلبی‌عروقی آن‌ها از نظر پزشکی قابل‌تشخیص است.

کارشناسان به مردان و زنان توصیه می‌کنند از سال‌های اولیه بزرگسالی (۱۸ تا ۳۰ سالگی) سلامتی قلب خود را زیر نظر داشته باشند و به‌طور منظم به پزشک مراجعه کنند، زیرا بیماری قلبی یک‌شبه ایجاد نمی‌شود، بلکه طی سال‌ها شکل می‌گیرد.

به گفته پژوهشگران، شکاف ۱۰ساله‌ای که مدت‌ها است میان بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی در مردان و زنان مطرح می‌شود، عمدتا ناشی از بیماری عروق کرونر قلب است؛ وضعیتی که شریان‌های قلب در اثر تجمع پلاک، تنگ یا مسدود می‌شوند و در مردان شایع‌تر است.

الکسا فریدمن، نویسنده ارشد مطالعه و استادیار پزشکی پیشگیرانه در همان دانشگاه، گفت: «شکاف ۱۰ساله چیزی است که زیاد به آن اشاره می‌شود و می‌گوید مردان حدود ۱۰ سال زودتر از زنان به بیماری قلبی مبتلا می‌شوند. بسیاری از پژوهش‌های اولیه در این زمینه هم مشخصا بر بیماری عروق کرونر تمرکز داشتند که یکی از زیرگروه‌های بیماری قلبی‌عروقی است، اما ترکیب عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی در طول زمان تغییر کرده است. مثلا نرخ سیگار کشیدن در مردان بالاتر بود، اما کاهش یافته و اکنون به زنان نزدیک شده است. فشار خون بالا نیز اکنون در مردان و زنان شباهت بیشتری دارد.»

تیم پژوهشی او می‌خواست بررسی کند آیا این فاصله در سایر بیماری‌های قلبی‌عروقی مانند نارسایی قلبی و سکته مغزی نیز وجود دارد یا نه. آن‌ها بیماری قلبی‌عروقی زودرس‌ــ تعریف‌شده به‌عنوان بروز بیماری پیش از ۶۵سالگی‌ــ را بررسی و هم مشکلات کلی قلب‌ و عروق و هم زیرگروه‌های مشخصی چون بیماری عروق کرونر، سکته مغزی و نارسایی قلبی را تحلیل کردند.

به‌ گزارش سی‌ان‌ان، یکی از چشمگیرترین یافته‌های مطالعه از تحلیل بازه‌های ۱۰ ساله متوالی خطر ابتلا به دست آمد، زیرا پژوهشگران به‌ جای براورد یک خطر مادام‌العمر، احتمال ابتلا به بیماری قلبی‌عروقی در هر سن را در دهه پیش رو، محاسبه کردند. 

نتایج نشان داد تا اوایل دهه ۳۰ زندگی، خطر کوتاه‌مدت (۱۰ ساله) ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی در مردان و زنان مشابه بود، اما از حدود ۳۵ سالگی، این خطر از هم فاصله گرفت و مردان به‌طور مداوم در هر دهه، با خطر بالاتری مواجه شدند. برای مثال، در ۵۰ سالگی، خطر ۱۰ ساله بیماری قلبی‌عروقی در مردان حدود ۶ درصد و در زنان حدود ۳ درصد بود.

در طول دوره پیگیری هم مردان زودتر از زنان به بیماری قلبی‌عروقی مبتلا شدند و تا حدود ۵۰ سالگی، ۵ درصد مردان به این بیماری دچار شده بودند، یعنی تقریبا هفت سال زودتر از زنان که در حدود ۵۷ سالگی، به همان میزان بروز رسیدند.

در مورد بیماری عروق کرونر قلب، تفاوت خطر میان مردان و زنان بارزتر هم بود. در این مطالعه، حدود ۲ درصد مردان تا سن حدود ۴۸ سالگی، به بیماری عروق کرونر مبتلا شدند، در حالی که زنان تا نزدیک ۵۸ سالگی به همان میزان بروز نرسیدند؛ بنابراین همان شکاف ۱۰ساله مشاهده شد.

این مطالعه نشان داد این تفاوت با عوامل خطر سنتی مانند فشار خون، کلسترول یا سیگار کشیدن توضیح داده نمی‌شود. به گفته دکتر آیریس جفی، مدیر اجرایی موسسه پژوهش‌های قلبی‌مولکولی در مرکز پزشکی تافتس‌ (که در این پژوهش دخیل نبود)، عوامل اجتماعی دیگری نیز وجود دارند که به‌سختی قابل‌اندازه‌گیری‌اند. او توضیح داد: «زنان و مردان انواع متفاوتی از کار را انجام می‌دهند و تحت فشارهای متفاوتی قرار دارند. این عوامل در مطالعه لحاظ نشده‌اند.»

جفی افزود که برای شناخت تفاوت‌های زیستی میان مردان و زنان هم به پژوهش‌های بیشتری نیاز است: «من روی زیست‌شناسی این موضوع کار می‌کنم و فکر می‌کنم قطعا تفاوت‌های زیستی‌ وجود دارد که بخشی از این نتایج را توضیح می‌دهد و ما تازه در مرحله ابتدایی شناخت آن‌ها قرار داریم.»

البته پژوهشگران در خصوص خطر سکته مغزی میان زنان و مردان تفاوت معناداری نیافتند و نرخ بروز سکته مغزی در زنان و مردان تقریبا در سنین مشابه برابر شد. نارسایی قلبی نیز در سال‌های اولیه تفاوت چندانی نداشت، هرچند تا ۶۵ سالگی، بروز آن در مردان اندکی بیشتر بود.

با وجود این نتایج، جفی تاکید می‌‌کند که زنان همچنان باید سلامت قلب خود را جدی بگیرند. او گفت: «من نگرانم چنین مطالعه‌ای باعث شود زنان فکر کنند لازم نیست نگران سلامتی قلبشان باشند. در حالی که بیماری قلبی یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر در زنان نیز هست و به‌ویژه پس از یائسگی می‌تواند شتاب بگیرد.»

پیشگیری، اقدامی که باید زودتر آغاز شود

این پژوهش هم‌زمان با تغییر تدریجی دستورالعمل‌های پزشکی منتشر می‌شود. اکنون غربالگری بیماری قلبی از ۳۰ سالگی توصیه می‌شود، نه ۴۰ سالگی. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که مردان جوان کمتر از زنان برای معاینات سالانه و غربالگری به پزشک مراجعه می‌کنند و این موضوع می‌تواند به تشخیص دیرهنگام خطر منجر شود.

پزشکان توصیه می‌کنند همه بزرگسالان به‌ویژه مردان در دهه‌ ۳۰ و ۴۰ زندگی، دست‌کم سالی یک‌ بار فشار خون، کلسترول و قند خون خود را بررسی کنند و به اصول ساده اما موثر سبک زندگی سالم یعنی تغذیه مناسب، ورزش منظم، پرهیز از دخانیات، کنترل وزن و خواب کافی پایبند بمانند.