مقام‌های آمریکایی می‌گویند روسیه در جریان جنگ جاری در خاورمیانه، اطلاعات اطلاعاتی حساسی را در اختیار ایران قرار داده است تا تهران بتواند نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا را هدف قرار دهد؛ اقدامی که نشان می‌دهد دامنه درگیری‌ها در حال گسترش است و یکی دیگر از رقبای اصلی واشنگتن نیز، هرچند غیرمستقیم، وارد معادله جنگ شده است.

به گفته سه مقام آگاه از اطلاعات امنیتی، روسیه برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، اطلاعاتی را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است. این نخستین نشانه از دخالت، حتی به‌شکل غیرمستقیم، یکی دیگر از رقبای اصلی آمریکا در این جنگ به شمار می‌رود.

این کمک اطلاعاتی که پیش از این گزارش نشده بود، نشان می‌دهد درگیری که به سرعت در حال گسترش است اکنون پای یکی از قدرت‌های هسته‌ای رقیب آمریکا را نیز به میان کشیده است؛ کشوری که توانایی‌های پیشرفته‌ای در حوزه اطلاعات و شناسایی دارد.

به گفته این سه مقام، که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، از زمان آغاز جنگ در روز شنبه، روسیه درباره موقعیت تجهیزات نظامی آمریکا، از جمله ناوهای جنگی و هواپیماهای نظامی در خاورمیانه، اطلاعاتی را در اختیار ایران قرار داده است.

یکی از این افراد گفت: «به نظر می‌رسد این تلاش بسیار گسترده و جامع است.» درپی این اخبار، سفارت روسیه در واشنگتن به درخواست برای اظهار نظر در این مورد پاسخ نداد. مسکو پیش‌تر خواستار پایان جنگ شده و آن را «اقدامی تجاوزکارانه و تحریک‌نشده» توصیف کرده بود.

جزئیات همکاری اطلاعاتی

واشنگتن پست می‌نویسد که میزان دقیق کمک اطلاعاتی روسیه به جمهوری اسلامی هنوز کاملا مشخص نیست. مقام‌ها می‌گویند توانایی ارتش جمهوری اسلامی برای شناسایی نیروهای آمریکایی کمتر از یک هفته پس از آغاز جنگ تا حدی تضعیف شده است. روز یکشنبه، در جریان حمله یک پهپاد ایرانی در کویت، شش نظامی آمریکایی کشته و چند نفر دیگر زخمی شدند.

جمهوری اسلامی در همین مدت هزاران پهپاد انتحاری و صدها موشک به سمت مواضع نظامی آمریکا، سفارتخانه‌ها و حتی مناطق غیرنظامی شلیک کرده است. در مقابل، آمریکا و اسرائیل طی عملیاتی مشترک به بیش از دو هزار هدف در ایران، از جمله پایگاه‌های موشک بالستیک، تجهیزات دریایی و برخی چهره‌های سیاسی کشور حمله کرده‌اند.

آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، بدون اشاره به کمک احتمالی روسیه به جمهوری اسلامی، گفت: «رژیم ایران به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است. توان موشکی بالستیک آن روزبه‌روز کاهش می‌یابد، نیروی دریایی‌اش در حال نابودی است، ظرفیت تولید نظامی آن در حال تخریب است و نیروهای نیابتی‌اش تقریبا توان مقاومت ندارند.» سازمان سیا و وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) از اظهار نظر درباره این گزارش خودداری کردند.

نقش چین

وقتی از پیت هگست وزیر دفاع آمریکا درباره پیام او به روسیه و چین، از مهم‌ترین حامیان جمهوری اسلامی، پرسیده شد، او گفت پیام خاصی ندارد و افزود: «در این ماجرا آنها واقعا عوامل تعیین‌کننده‌ نیستند.» دو مقام آگاه هم گفته‌اند که چین به‌رغم روابط نزدیک با ایران، در حال حاضر در کمک نظامی به تهران مشارکت ندارد. سفارت چین در واشنگتن هم در این مورد اظهار نظری نکرده است. پکن هم مانند مسکو خواستار پایان درگیری‌ها شده است.

کمک روسیه به ایران می‌تواند معادلات جنگ‌های نیابتی میان قدرت‌های جهانی را تغییر دهد، جنگ‌هایی که از زمان حمله گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ شدت گرفته‌اند. در جریان این جنگ، کشورهایی مانند ایران، چین و کره شمالی به روسیه کمک‌های نظامی و صنعتی ارائه می‌دهند. در مقابل، ایالات متحده ده‌ها میلیارد دلار تجهیزات نظامی در اختیار اوکراین قرار داده و درباره مواضع روسیه اطلاعات نظامی را در اختیار کی‌یف گذاشته است.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، روز پنجشنبه در شبکه اکس نوشت که دولت ترامپ از کی‌یف خواسته در مقابله با پهپادهای جمهوری اسلامی کمک کند و اوکراین هم در پاسخ «متخصصان» را اعزام خواهد کرد.

جمهوری اسلامی یکی از مهم‌ترین حامیان روسیه در جنگ اوکراین بوده و فناوری تولید پهپادهای انتحاری ارزان‌قیمت را در اختیار مسکو قرار داده است، پهپادهایی که بارها برای عبور از سامانه‌های دفاعی اوکراین و فرسوده کردن ذخایر موشک‌های رهگیر غربی استفاده شده‌اند. یکی از مقام‌های آگاه از کمک روسیه به ایران گفت: «روس‌ها کاملا از کمک‌هایی که ما به اوکراین می‌کنیم آگاه‌اند. فکر می‌کنم آنها هم از اینکه بتوانند تا حدی تلافی کنند خوشحال‌اند.» او افزود توانایی جمع‌آوری اطلاعات روسیه به اندازه آمریکا نیست، اما همچنان در جهان یکی از بهترین‌ها است.

گزارش‌های پیشین نشان می‌دهد کرملین در عین حال در طولانی شدن جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی مزایایی هم می‌بیند، از جمله افزایش قیمت نفت و وجود بحرانی که توجه آمریکا و اروپا را از جنگ اوکراین منحرف کند. با این حال، پرهیز از دخالت مستقیم نظامی روسیه تا حدی نشان‌دهنده این است که مسکو باید منابعش را در جبهه‌های دیگر متمرکز نگه دارد. دارا ماسی‌کات می‌گوید از دید راهبردی، روسیه این جنگ را مسئله اصلی خود نمی‌داند. او می‌افزاید: «از منظر محاسبات استراتژیک، جنگ اوکراین همچنان مهم‌ترین اولویت روسیه است.»