سه اصابت دقیق به تاسیسات طالقان ۲؛ آمریکا از سنگین‌ترین بمب سنگرشکن خود استفاده کرد؟

سایت طالقان ۲ در ماه‌های منتهی به درگیری‌های کنونی ابتدا در یک پوشش بتنی تازه محصور شد و سپس با لایه‌ای از خاک پوشانده شد

تصاویر ماهواره‌ای شرکت ونتور نشان می‌دهد تاسیساتی که مدت‌ها با برنامه هسته‌ای نظامی جمهوری اسلامی ایران مرتبط دانسته می‌شد، هدف حمله قرار گرفته است. وجود سه نقطه برخورد بسیار بزرگ در این تصاویر این احتمال را مطرح می‌کند که این تاسیسات مستحکم با بمب‌های سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی (حدود ۱۳.۶ تن) موسوم به جی‌بی‌یو‌ــ۵۷/ب (GBU-57/B) یا بمب نفوذگر عظیم هدف قرار گرفته باشد.

این بمب‌ها نخستین بار در حملات آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران در سال ۲۰۲۵ طی عملیات چکش نیمه‌شب استفاده شدند.

سایت طالقان ۲ در ماه‌های منتهی به درگیری‌های کنونی، ابتدا با یک پوشش بتنی محصور و سپس با لایه‌های خاک پوشانده شده بود. اقدامی که ممکن است باعث شده باشد برای افزایش احتمال نابودی کامل آن، از مهماتی استفاده شود که توان نفوذ عمیق‌تری دارند.

تصاویر ماهواره‌ای ثبت‌شده پس از حمله، سه نقطه برخورد بسیار بزرگ و دقیق روی سقف این تاسیسات را نشان می‌دهد. ونتور تصاویر قدیمی‌تر این سایت را که ۶ مارس ۲۰۲۶ و ۱۴ نوامبر ۲۰۲۵ گرفته شده بودند، هم منتشر کرده است. در ۶ مارس، بخش‌های دیگری از مجموعه پارچین هدف حمله قرار گرفتند، اما در آن زمان طالقان ۲ دست‌نخورده مانده بود. تصویر ماهواره‌ای دیگری هم که ۱۴ نوامبر ۲۰۲۵ گرفته شده، مربوط به زمانی است که این سایت هنوز با بتن محصور و با خاک پوشانده نشده بود.

این تاسیسات حدود اواسط ژانویه ۲۰۲۶ با لایه جدیدی از بتن پوشانده شدند و چند هفته پیش از آغاز عملیات مشترک ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه، خاک هم روی آن‌ها افزوده شد. همچنین مشاهده شد که جمهوری اسلامی در آستانه درگیری‌های کنونی، برای مقاوم‌سازی یا مسدود کردن دسترسی به مجموعه‌ای از تاسیسات کلیدی در سراسر ایران اقدام‌هایی انجام داد، اما هیچ‌کدام به اندازه طالقان ۲ تقویت نشده بودند.

پایگاه تحلیلی تی‌دبیلوزد سال گذشته پیش از حملات «عملیات چکش نیمه‌شب» هم فعالیت‌های مشابهی را در سایت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی گزارش کرده بود.

هنوز مشخص نیست برای حمله به طالقان ۲ دقیقا از چه نوع مهماتی استفاده شده است، اما آثار برخورد تا حد زیادی با آنچه پس از عملیات «چکش نیمه‌شب» در سایت‌های هسته‌ای فردو و نطنز دیده شد، شباهت دارد. در آن عملیات بمب‌افکن‌های بی‌‌ــ۲ تعداد ۱۲بمب جی‌بی‌یو-۵۷/بی را بر سایت فردو و دو بمب دیگر از همین نوع را بر تاسیسات نطنز رها کردند.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) از اظهارنظر درباره اینکه آیا در درگیری جاری، از بمب‌های جی‌بی‌یو-۵۷/بی برای حمله به طالقان ۲ یا دیگر سایت‌های جمهوری اسلامی استفاده شده‌اند یا نه، خودداری کرد.

در حال حاضر تنها هواپیمایی که به‌ لحاظ عملیاتی قادر به حمل این بمب‌ها است، بمب‌افکن رادارگریز بی‌ــ‌۲ است که هر یک از این هواپیماها می‌توانند دو بمب سنگرشکن را حمل کنند. بمب‌افکن‌های بی‌-۲ از نخستین شب آغاز درگیری‌ها در حملات علیه ایران مشارکت داشتند.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

بر اساس آنچه در تصاویر ماهواره‌ای دیده می‌شود، به نظر نمی‌رسد طالقان ۲ به اندازه تاسیسات فردو یا مجموعه زیرزمینی نطنز در عمق زمین قرار داشته باشد. با این حال این تاسیسات در ماه‌های اخیر به شکلی بسیار حساب‌شده و گسترده، در برابر حمله مقاوم‌سازی شده بودند؛ آنچه ممکن است دلیل انتخاب بمب‌های جی‌بی‌یو‌ــ۵۷/بی برای هدف قرار دادن آن بوده باشد.

ویژگی‌های دیگر هدف نیز ممکن است در انتخاب نوع مهمات نقش داشته باشد. در حملات تابستان ۲۰۲۵ به تاسیسات فردو، بمب‌افکن‌های بی‌‌ــ۲ در هر دو کانال تهویه هوای سایت شش بمب نفوذگر عظیم رها کردند تا به عمق لازم برای نفوذ برسند. این مجاری هوایی نقطه ضعف این تاسیسات بودند که امکان می‌دادند بمب‌ها از طریق آن‌ها بتوانند به اتاق هدف در دل کوه نفوذ کنند.

طالقان ۲ اگرچه ممکن است در عمق کمتری تاسیس شده باشد، به نظر نمی‌رسد دهانه‌های مشابهی داشته باشد و به همین دلیل استفاده از بمب‌های سنگرشکن می‌توانست نابودی کامل‌تر این تاسیسات را تضمین کند. شاید به این دلیل که برای نابودی آن به بمب‌های نفوذگر عظیم نیاز بود، در تهاجم قبلی به این سایت حمله نشد.

با این حال این احتمال هم وجود دارد که مهمات دیگری برای حمله به طالقان ۲ به کار رفته باشد. برای مثال بمب‌های سنگرشکن کوچک‌تر هم می‌توانند به‌صورت متوالی روی یک نقطه هدف رها شوند تا ابتدا شکاف ایجاد و سپس داخل سازه را تخریب کنند. سنتکام نیز پیش‌تر تایید کرده بود که در برخی حملات به اهداف عمیق و زیرزمینی در ایران، بمب‌افکن‌های  بی‌‌ــ۲ از رگبار بمب‌های سنگرشکن با وزن حدود یک تن استفاده کرده‌اند.

حمله به طالقان ۲ با هدف اعلام‌شده ارتش آمریکا یعنی خنثی کردن برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی هم‌راستا است. این سایت به اتهامات دیرینه درباره فعالیت‌های مرتبط با سلاح هسته‌ای در مجتمع پارچین مرتبط است؛ اتهاماتی که مقام‌های تهران همواره رد کرده‌اند.

گفته می‌شود طالقان ۲ محل تولید مواد منفجره متعارف ویژه‌ای بود که برای ساخت سلاح هسته‌ای نیاز است.

اسرائیل پیش‌تر در سال ۲۰۲۴ این سایت را هدف قرار داده بود و سپس در جریان جنگ ۱۲ روزه، دو بار به مجتمع پارچین حمله کرد. در هر دو مورد، جمهوری اسلامی پس از آن، تاسیسات کلیدی این مجتمع را بازسازی کرد.

اینکه حمله اخیر به طالقان۲ ــ صرف‌نظر از نوع مهماتی که در آن استفاده شد‌ــ توانست این سایت را برای همیشه از کار بیندازد یا نه، هنوز مشخص نیست.